Παρασκευή, 9 Φεβρουαρίου 2018

 Να΄ χουμε να λέμε... 

Τα νερά βαθαίνουν απότομα τα απογεύματα της Κυριακής. Χαρακώνουν τους αμέριμνους κολυμβητές τα αμείλιχτα βράχια.  Είναι η ώρα που στα νοικοκυρεμένα σπίτια κοστίζει χοντρικά, κάπου 100 ευρώ η σιωπή το τετραγωνικό. Μοσχοβολάνε τα ασανσέρ σαπούνι κι αγαμία.

Σεμνύνεται η νόμιμη βίζιτα στα νωχελικά σαλόνια του αφορολόγητου πλούτου, εκεί όπου αστράφτουν τα κέρατα της αγίας ελληνικής οικογένειας.

Αν μιλήσεις ξαφνικά στον άλλον για την αξία του οργασμού μπορεί και να σου πει ότι είναι σαν τα πλοία που φεύγουν από τον Πειραιά με λίγους επιβάτες. Γύρευε…

Όσοι δεν έχουν κάνα ιδιαίτερο ταλέντο και δεν είναι ερωτευμένοι θα μπορούσαν να περάσουν κατευθείαν στη Δευτέρα, παραλείποντας ευχαρίστως αυτήν την ενδιάμεση ταλαιπωρία. Πλην όμως, οι βεράντες των παληών σπιτιών και οι ξεβαμμένοι τοίχοι, όπου σαπίζουν οι μικρές ιστορίες των ανθρώπων, δεν γίνονται από τη μια στιγμή στην άλλη καραβίσιες πλώρες. Όθεν εγκλωβίζονται λέω οι ανθρώποι...

Αλειμμένοι χριστιανοί, άλλοι στη μέθη τους και στα πάθη τους, κι άλλοι που επαναλαμβάνουν τα λάθη τους, γυρνάνε άσκοπα με περιττές κυκλικές κινήσεις προς το Κουκάκι ας πούμε και κάτω απ΄ την Ακρόπολη, μέσα σε ιδιωτικούς γκρεμούς και με ρωγμές, γεμάτοι σκοτεινή κι ακαθόριστη ύλη.

Κι έπειτα είναι κι αυτά τα αλάνια. Το δέρμα τους είναι μια φαιά επιφάνεια που βγάζει κάρβουνο κι αιθάλη, καμιά παρηγοριά στο προσκέφαλο, τα παπούτσια τους έχουν πατημένα αίματα και λάσπες ξερές από την προηγούμενη νύχτα, ό,τι δεν αγγίζουν, γι΄ αυτούς δεν υπάρχει, δεν αγαπούν τίποτε, μόνο οι απελπισμένοι πλόες στο σώμα των γυναικών λογίζονται για έπαθλα γι΄ αυτούς, τα ήσυχα προδίδουν τ΄ ανήσυχα, ή κάτι τέτοιο, δεν πιάνουνε πάντοτε τα αγγλικά τις ώρες που πρέπει, και δε γαμείς ψηλά καπέλα, εντάξει, θορυβώδεις μέσα στον γενικό χαμό και βαρειά χτυπούν τα σήμαντρα, με το δεκάρι στη φανέλα του Κούδα γυρνάνε, και στην ψυχή σαν Μεγάλη Παρασκευή στην Άνω Πόλη όταν χάνει ο ΠΑΟΚ, στα Κάστρα και στον «Τζότζο» και στον «Μακεδονικό», και μην μιλάς για όσα γίναν κι όσα χάσαμε κι από την άλλη, άσε τώρα πια τον Στέλιο και που να καταλάβουνε οι φλώροι, που βγάλανε εύκολα λεφτά από το Δημόσιο κι από Πολιτιστικές Πρωτεύουσες,- γυναίκες αγκυροβολημένες μαδάνε τις αμφιβολίες τους, που στέκονται τώρα στο ένα πόδι, στον Κεραμεικό για παράδειγμα, και στα κωλόμπαρα στου Γκύζη και της Χαμοστέρνας, στο ξυλοπόδαρο που ρημάζουν, δείχνοντας επιτηδευμένα ότι περιμένουν κάποια σπουδαία έλευση που δεν έρχεται συνήθως ποτέ, καθώς μετεωρίζονται γερμένες πάνω στις έρημες και σκοτεινές μπάρες, όπως κάποτε στο Βαρδάρι, και γύρω άνδρες όλο ανταγωνισμό και μελαγχολία, καράβια που ταξιδεύουνε με βαρειές επιθυμίες στο κενό- δεν πρέπει στο μεταξύ, να λησμονηθεί κι εκείνη η άδολη Κατερίνα που κρυώνει το χειλάκι της χρόνια τώρα στα χώματα της Κεστρίνης- κι όλοι μαζί περαστικοί που διαλύονται στο ξημέρωμα, την επόμενη μέρα είναι, μάλλον, όλοι υπό εσωτερική βροχή όλοι είμαστε, κάτω από έναν ήλιο ανυπόφορο και στιλπνό την άλλη, την επομένη δηλαδή, που δεν είναι καν μέρα,όταν  πέφτει απάνω στο δέρμα μας το φως σαν αγιασμός και μας καίει. 

Γράφει όλη αυτή η θλιβερή συνομοταξία, ένα μαύρο ημερολόγιο που κάθε τόσο το διακόπτει ο τσιριχτός ήχος του λαδιού που τρεμοπαίζει αβέβαια στο καντήλι, σαν αυτό μόνο να μας άξιζε και τον θυμούνται μονάχα ορισμένοι ναυαγοί απο παληές ξέρες που λένε συνοψίζοντας αμήχανα στο τέλος κάθε πρότασης, γιατί τα πράγματα φτάνουν κάποτε στο τέλος τους, «και ούτω καθεξής», με μιαν αδικαιολόγητη επισημότητα, που δεν έχει κανένα εμπράγματο αντίκρυσμα και είναι σαν τις ξεθωριασμένες επιστολές, που ξεκινούσαν ή τελείωναν με τα λόγια που θα΄ λεγε κι ο Καραΐσκος:

«Σεβαστή μου μάνα, έλαβα το δέμα σου και είμαι καλά, το αυτό επιθυμώ και δι΄ υμάς, Φιλιά στην Αννούλα και στον μικρό μου αδελφό τον Ανδρέα" και τον Καφηρέα και τον όποιον άλλον κάνει πλέον ρίμα, τον άβγαλτο και άψαλτο, όπου είμαι εδώ κι εγώ στα ξένα ριγμένος και γρήγορα θ΄ ανταμώσουμε, και σταμάτα ρε μάνα να μου στέλνεις άλλο γιατρικά, γιατί το έχω δει εδώ στις ερημιές, ότι το έργο, δεν βγαίνει γαμώ το συκώτι μου και άλλο να βαραίνω δεν χρειάζομαι», πράγμα όμως, που σπανίως συμβαίνει, επειδή αυτό το τελευταίο ειδικά στη μάνα του, δεν επιθυμεί κανένας να το ομολογήσει, κι επειδή η ζωή τα υπολογίζει αλλοιώς κι οι άνθρωποι, ήσαντε από παλαιά έρημες παντιέρες που έρχονταν και φεύγαν αμήχανοι από κληρονομικές στεναχώρειες κι απ κάτι μαύρα μάρμαρα και δεν γνωρίζανε ακριβώς τους στρόβιλους των έντεχνων αρνήσεων, γι΄ αυτό και αποχαιρετούσανε σοβαροί μεσ ΄ την σιωπή τους τις αποστάσεις και το παίρναν απόφαση κάποτε πως ήρθε ο καιρός να κάνουν πανιά, ή νωρίτερα, να ανακαινίσουν επιμελώς και συντηρητικά το δυαράκι τους, αλλάζοντας θέση στα παληά οικογενειακά κειμήλια καθώς, ενέσκηπτε τότε βαρύς ο χειμώνας και ξήλωνε αδιακρίτως σκεπές ο δριμύς αέρας που πνέει πάντοτε από τον άξενο Βορρά, αφήνοντας ξυλάρμενους όσους δεν κατέχουν την τεχνική της διαχείρισης των αισθημάτων. 




Τετάρτη, 24 Ιανουαρίου 2018

Σαν να σκάλωσε αίφνης η Ιστορία πάλι στο ΄90. Σαν να μην διδαχθήκαμε τίποτε. Χειρίστηκε το Μαξίμου το Σκοπιανό, με όρους εσωτερικού κομματικού ανταγωνισμού. Αδιαφορώντας για το κοινό αίσθημα. Και για να προκαλέσει εσωτερικό πρόβλημα στη ΝΔ. Η οποία παθαίνει εν συνεχεία βέρτιγκο. Και χάνει εντελώς τη μπάλα ανάμεσα στον αμήχανο Κυριάκο, τον έξαλλο Σαμαρά και τον σιωπηλό Μακεδονομάχο Κώστα Καραμανλή.

Κι ενώ την ίδια ώρα, ο ΣΥΡΙΖΑΣ που είχε πάρει μέρος στις παληές διαδηλώσεις ("είμασταν όλοι πλην Λακεδαιμονίων" είχε πει ο μακαρίτης ο Κύρκος για το στέρεο στις απόψεις του ΚΚΕ στις εκδηλώσεις της Σαλονίκης...) τώρα δηλώνει τάχα συνεπής στη γραμμή της λύσης (τώρα κατάλαβαν τι γίνεται...) χωρίς να ημπορεί να δικαιολογήσει την κορυφαία ενδοκυβερνητική αντίθεση με τους Ανεξέλεγκτους Έλληνες...

Στο μεταξύ η Εκκλησία, σε αντίθεση με τα προηγούμενα, τηρεί στάση νουνεχή και δηλώνει πως δεν εγκρίνει τα συλλαλητήρια.  Και κάνει την ντρίπλα ο Λαός! Που προφανώς δεν είναι ακροδεξιός και προφανώς δεν χωράει- ούτε ποτέ χώρεσε...- στις σαλονάτες αναλύσεις τους και τους τα γαμεί τη μάνα!..

Γιατί βλέπει, ότι αφού στα οικονομικά, έτσι κι αλλοιώς χαΐρι δεν πρόκειται να βρει από κανέναν από δαύτους, σου λέει, "ε, ως εδώ! Μη μας γαμείτε κι ό,τι μας απόμεινε!".

Κανονικά, θα ήπρεπε να είναι ευχαριστημένοι με αυτήν την εκδήλωση. Έστω κι αν κάποιοι αηδιαστικοί ναζήδες και ορισμένοι φράγκοι- άφραγκοι πολιτικά πήγαν να την καπηλευτούν. Αλλά, είναι αμήχανοι. Γιατί δεν αγαπάνε τον κοσμάκη. Και πολιτεύονται σαν να είναι η πολιτική μεροδούλι- μεροφάϊ. Θα τα λουστούνε τώρα.

Προσωπικώς, θα κατέβω στην συγκέντρωση της Αθήνας. Όχι μόνο γιατί είμαι Μακεδόνας και δεν  γουστάρω μια λύση που δεν θα περιλαμβάνει τα ζητήματα της εθνικότητας και της γλώσσας για να μην έχουμε μελλοντικά ντράβαλα!

Θα κατέβω για να διαδηλώσω ενάντια σε αυτούς τους ελαφρόμυαλους! Και στη μνήμη του παππού μου που γύρισε από την Μικρασία με εφτά παράσημα ανδρείας και με μεγάλωσε με τις διηγήσεις εκείνες, λέγοντας "στο μέτωπο να ξέρεις, μονάχα εμείς οι Μακεδόνες κι οι Κρητικοί πολεμήσαμε καλά"!

Ε, ναι! Εμείς οι Μακεδόνες!




Σάββατο, 27 Μαΐου 2017

Όταν το Διδυμότειχο έτρεφε τους δημοσιογράφους της Αθήνα, στην Κατοχή

*Το κτίριο με τα δύο μπαλκόνια στο κέντρο, στέγαζε τη νομαρχία Έβρου κατά την Κατοχή. Ήταν παράλληλα και κατοικία του νομάρχη. Ο νομάρχης Ιωάννης Φραγκούλης δολοφονήθηκε στο κτίριο αυτό. Η φωτογραφία είναι από την απελευθέρωση του Διδυμοτείχου τον Αύγουστο του 1944, από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ 




*Ένα άγνωστο υπόμνημα
του δημοσιογράφου Σπ. Σέλληνα



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


                Το Διδυμότειχο κατά την περίοδο της Κατοχής τροφοδότησε με τρόφιμα την Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών, σώζοντας από την φοβερή πείνα πολλούς Αθηναίους δημοσιογράφους και τις οικογένειές τους. Τροφοδότης ήταν ο Αθηναίος δημοσιογράφος Σπ. Σέλληνας, όπως προκύπτει από υπόμνημα του γραμμένο στο Κάιρο στις 31 Μαρτίου 1944.
                Τα γεγονότα εξελίχθηκαν από τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1942, όταν δολοφονήθηκε χωρίς ιδιαίτερο λόγο από το ΕΑΜ, ο νομάρχης Έβρου Ιωάννης Φραγκούλης. Να θυμίσουμε, ότι όταν η Ελλάδα καταλήφθηκε το 1941 από τους Γερμανούς, οι νομοί Ξάνθης και Ροδόπης, παραχωρήθηκαν στους συμμάχους τους Βουλγάρους. Ο νομός Έβρου πλην της περιοχής Αλεξανδρούπολης παρέμεινε υπό Γερμανική διοίκηση και η πρωτεύουσα του νομού μεταφέρθηκε στο Διδυμότειχο. Τον δολοφονηθέντα Φραγκούλη διαδέχθηκε ο δημοσιογράφος Σταύρος Ευταξίας, που ήρθε στο Διδυμότειχο και άσκησε τα καθήκοντα του, έως ότου και αυτός διέφυγε στη Μέση Ανατολή, για να μην συλληφθεί από τους Γερμανούς, όταν αυτοί πληροφορήθηκαν τις εθνικές δραστηριότητές του.
                Ο Σπύρος Σέλληνας βρέθηκε στο Διδυμότειχο, όταν τον Ιούλιο του 1942 έλαβε επιστολή του νομάρχη Σταύρου Ευταξία, που τον καλούσε εκεί για λόγους «εθνικούς».
*Η υπογραφή του Σπύρου Σέλληνα, στο ενδιαφέρον υπόμνημά του

Ποιος ήταν ο Σπύρος Σέλληνας


                Ας δούμε όμως, ποιος ήταν ο δημοσιογράφος Σπύρος Σέλληνας.
                Από το 1926 σε πολλή νεαρή ηλικία, άρχισε να εργάζεται στην αμερικανική εταιρεία ύδρευσης των Αθηνών την Ούλεν και αργότερα αλλού στη Θεσσαλονίκη, ενώ παράλληλα ολοκλήρωνε τις σπουδές του στη Νομική Αθηνών. Το 1927 κλήθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία. Στο Ναυτικό, αποσπάσθηκε ως αγγλομαθής στη Βρετανική Ναυτική Αποστολή, στο υπουργείο Ναυτικών.  Απολύθηκε το 1929 και πλέον ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Έγινε και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών.
                Το 1937 ο δημοσιογράφος Δημήτριος Σβολόπουλος, πολιτικός αρθρογράφος της εφημερίδας «Ελεύθερος Άνθρωπος» τοποθετήθηκε διευθυντής στο υφυπουργείο Τύπου και Τουρισμού. Στην εφημερίδα είχε γνωρίσει τον Σπύρο Σέλληνα, που εργάζονταν εκεί ως διορθωτής και μεταφραστής από την αγγλική γλώσσα και εκτίμησε τις ικανότητές του. Έτσι τον προσέλαβε στο υφυπουργείο Τύπου, όπου ήδη εργάζονταν οι  Γεώργιος Σεφεριάδης (ο ποιητής Γεώργιος Σεφέρης) και οι δημοσιογράφοι Αντώνιος Σβώκος και Σταύρος Ευταξίας. 
*Το Διδυμότειχο της Κατοχής. Η περιοχή της "Κάϊντρας"

                Κατά τη διάρκεια της Ιταλικής επίθεσης από τον Οκτώβριο του 1940 ο Σέλληνας που συνέχισε να εργάζεται στην εφημερίδα «Ασύρματος» κλήθηκε να αναλάβει την οργάνωση και τη διεύθυνση του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών στο πρόγραμμα 12 ξένων γλωσσών που εξέπεμπε καθημερινά για να διαφωτίζει την παγκόσμια κοινή γνώμη, για τον αγώνα που έδινε η Ελλάδα εναντίον του ιταλικού φασισμού. Παράλληλα παρείχε διευκολύνσεις στους εκπροσώπους του Τύπου και της Ραδιοφωνίας των συμμαχικών χωρών, οι οποίοι έστελναν θερμές ανταποκρίσεις υπέρ της χώρας μου, όπως οι Peter Tompkins, ο Γιώργος Χανιώτης κ.ά. Ο Σέλληνας συνέχισε τις εκπομπές ως την τελευταία ώρα που μπήκαν οι Γερμανοί στην Αττική.
                «Και μόνον όταν οι σύγχρονοι Ούννοι ήρχισαν να πατούν τα άγια χώματα της Αττικής, απεχώρησα εκ της θέσεώς μου την αποφράδα εκείνην νύκτα της 26ης προς την 27ην Απριλίου 1941, αφού προηγουμένως έκαυσα τα αρχεία και τα λοιπά έγγραφα του Σταθμού» ανέφερε σε υπόμνημά του 1944 ο Σέλληνας.   
                Έκτοτε και επί ένα έτος παρέμεινε άνεργος, αφού οι Γερμανοί μεταξύ άλλων διέκοψαν την έκδοση της εφημερίδας «Ασύρματος». Αρνούμενος παρά τις προτάσεις να συνεργασθεί με τις κατοχικές κυβερνήσεις ζούσε με ένα γλίσχρο επίδομα, που έδινε η ΕΣΗΕΑ στα άνεργα μέλη της. Η οικογένειά του έζησε τον μεγάλο θανατηφόρο λιμό της κατοχικής Αθήνας.
*Μια από τις προκηρύξεις του νομάρχη Σταύρου Ευταξία προς του αγρότες του Έβρου.

Καλείται στο Διδυμότειχο από τον νομάρχη Σταύρο Ευταξία

                Τον Ιούλιο του 1942 έλαβε από το Διδυμότειχο την επιστολή του πρώην συναδέλφου του και πλέον νομάρχη Έβρου Σταύρου Ευταξία, που τον καλούσε εκεί επειγόντως για άσκηση εθνικού έργου.
                Ο Σπύρος Σέλληνας αμέσως  ενημέρωσε το προεδρείο της Ένωσης Συντακτών το οποίο συμφώνησε και του ανέθεσε επιπλέον την αποστολή να φροντίζει για την αποστολή ποσοτήτων τροφίμων στον Συνεταιρισμό της ΕΣΗΕΑ, ο οποίος συντηρούσε 2000 άτομα οικογενειών των μελών της. Η ΕΣΗΕΑ του έδωσε και κάποια χρήματα έναντι της αποστολής του. Έτσι ξεκίνησε για το δύσκολο ταξίδι. Για να μην προκαλέσει τις υποψίες των Γερμανών φρόντισε να… ναυτολογηθεί ναύτης σε ένα βενζινόπλοιο. Κατόρθωσε να φτάσει στην Αλεξανδρούπολη και εν συνεχεία στο Διδυμότειχο. Εκεί για να εγκριθεί η παραμονή του δέχτηκε να τοποθετηθεί στη θέση του διευθυντή του νομάρχη Έβρου. Υπενθυμίζεται ότι δεν πήγε εκεί ως διορισμένος από την κατοχική κυβέρνηση της Αθήνας, αλλά ως ιδιώτης.
*Ο δολοφονηθείς νομάρχης Ιωάννης Φραγκούλης (Αρχείο Γιώργου Αγγέλη)

                Στο Διδυμότειχο η πρώτη ενέργειά του ήταν να έρθει σε επαφή με τα μέλη της Εθνικής Πατριωτικής Οργάνωσης, που δρούσε εκεί. Έγινε μέλος της και πήρε τις συνθηματικές ονομασίες 54 και κατόπιν 52/56. Μύησε τον νομάρχη στην οργάνωση και τον έφερε σε επαφή με τον Έλληνα πρόξενο της Αδριανούπολης Καμπαλούρη, μέσω του τότε διαφυγόντος στην Τουρκία μέλους της Οργάνωσης και νομομηχανικού Έβρου Παναγιώτη Σίνη, ο οποίος τελικά στη Μέση Ανατολή κατετάγη στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις με το βαθμό του υπολοχαγού. Συνεργάσθηκε με την Εθνική Πατριωτική Οργάνωση στο Διδυμότειχο επί ένα χρόνο.
*Εικόνα από το Διδυμότειχο της Κατοχής. "Γκατζιολοφόρτια" με καύσιμη ύλη για τις σόμπες


Βοήθεια στους κατατρεγμένους Έλληνες


                Δύο φορές πέρασε κρυφά στις βουλγαροκρατούμενες περιοχές της Θράκης και της Ανατολικής Μακεδονίας, όπου συνάντησε  Έλληνες που είχαν διαμείνει εκεί, σχηματίζοντας  ο ίδιος εντυπώσεις από τα δεινά που αντιμετώπιζαν.
                Στο Διδυμότειχο συναντούσε και συνεργάζονταν με τους μυστικούς πράκτορες που έστελναν στα εδάφη που έλεγχαν οι Βούλγαροι και συνέλεγε πληροφορίες για τις εθνικές ομάδες αντίστασης. Συνέτασσε εκθέσεις και με ένα μυστικό ταχυδρόμο του νομάρχη, τις έστελνε στο ελληνικό προξενείο της Αδριανούπολης. Σε μία περίπτωση στο Διδυμότειχο, μέσα στο γραφείο του νομάρχη με κίνδυνο να συλληφθεί από τους Γερμανούς που έκαναν αιφνιδιαστικούς ελέγχους, δακτυλογράφησε μια έκθεση 47 σελίδων για τις ωμότητες των Βουλγάρων, ώστε να είναι έτοιμη να χρησιμοποιηθεί ως αδιαμφισβήτητο ιστορικό τεκμήριο στο προσεχές συνέδριο της Ειρήνης. Αντίγραφα αυτής της έκθεσης ο Σέλληνας μετέφερε αργότερα κατά τη διαφυγή του στη Μέση Ανατολή και κατατέθηκαν στο Κάιρο στη Διεύθυνση Ειδικών Υπηρεσιών Πολέμου, στο γραφείο Τύπου και στον ανακριτή του Στρατοδικείου ταγματάρχη Κωστόπουλο.
                Ο Σπύρος Σέλληνας κατά την παραμονή του στο Διδυμότειχο είχα πάντοτε επαφή και βοηθούσε αθέατος τις οικογένειες των τουφεκισθέντων στον Έβρο πατριωτών, των κατά καιρούς διαφυγόντων στη Μέση Ανατολή και σε όσους κατέφευγαν εκεί από τις βουλγαροκρατούμενες περιοχές της Θράκης και της Ανατολικής Μακεδονίας.
*Ο δολοφονηθείς το 1943 ταγματάρχης Γεώργιος Σταθάτος. Προτομή στην Νέα Ορεστιάδα

                Παραβλέποντας τους κινδύνους εκ μέρους των κατακτητών αλλά και των «διαπληκτιζομένων ανταρτών» του νομού Έβρου συνοδευόμενος από τον Δήμαρχο Σουφλίου Παναγιώτη Δεμερτζή (που αργότερα τον συνέλαβαν οι Γερμανοί) ανέβηκε στα λημέρια της Γκίμπραινας (ανατολικές υπώρειες της οροσειράς της Ροδόπης) και επιχείρησε να πείσει τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, παρουσία και του ταγματάρχη Γεωργίου Σταθάτου (το 1943 τον εκτέλεσαν οι Ελασίτες στη Δαδιά) «να αφήσουν κατά μέρος τους διχασμούς, εξορκίζων αυτούς να εργασθούν με μιαν πνοήν και μίαν ψυχήν ως σύγχρονοι Αρματωλοί και Κλέφτες δια την απελευθέρωσιν της Πατρίδος μας».
                Μέρος της άλλης αποστολής του ήταν να συντάσσει καταλόγους των θυμάτων της Γερμανοβουλγαρικής θηριωδίας και να επιτυγχάνει έγκριση από το νομάρχη Σταύρο Ευταξία για χορήγηση χρηματικών βοηθημάτων, βάσει αποδείξεων κατατεθειμένων στη Νομαρχία και τους εντεταλμένους της  Εθνικής Πατριωτικής Οργάνωσης Άγγελο Ζωγράφο και Αθανάσιο Πανταζίδη.
                Παράλληλα παρείχε κάθε είδους βοήθεια στην Οργάνωση και προετοίμαζε τις συσκέψεις των μελών της με τον νομάρχη, λαμβάνοντας τα κατάλληλα προφυλακτικά μέτρα.
                Σημαντική ήταν η βοήθειά προς τον καταδικασμένο σε θάνατο από πείνα λαό της Χίου. Πήρε την πρωτοβουλία και εγκρίθηκε από το νομάρχη η αποστολή σημαντικής ποσότητας τροφίμων. Τα τρόφιμα αυτά παραδόθηκαν σε επιτροπή που εξέλεξαν οι Χιώτες και ήρθε στο Διδυμότειχο να τα παραλάβει. Την επιτροπή αποτελούσαν ο Γεώργιος Βερβερέλης, πρόεδρος, ο Κ. Αργυράκης διευθυντής της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου, Α. Αμύγδαλος υποδιευθυντής της Αγροτικής Τράπεζας Χίου και Ι. Καβάφης πρόεδρος του Εθνικού Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Χίου. Η επιτροπή είχε φέρει μαζί της φωτογραφίες των αποσκελετωμένων παιδιών της Χίου.
*Έφιππος, πρώτος ο νομάρχης Σταύρος Ευταξίας στα πέριξ του Διδυμοτείχου 
(αρχείο Γιώργου Αγγέλη)


Βοήθεια στους δημοσιογράφους της Αθήνας


                Ιδιαίτερη βοήθεια προσέφερε ο Σέλληνας στους συναδέλφους του δημοσιογράφους της Αθήνας.
                «Συνεπής προς την αρχικήν μου αποστολήν , εβοήθησα τον δημοσιογραφικόν κόσμον της Ελλάδος επιτυχών την αποστολήν υπό του νομάρχου επανειλημμένως σημαντικών ποσοτήτων τροφίμων καθόσον επίλεκτα μέλη του είχον αρχίσει να υφίστανται τας συνεπείας της πείνης. Εν ολομελεία η Ένωσις Συντακτών μου εξέφρασε τας θερμοτάτας ευχαριστίας της» γράφει στο υπόμνημά του ο Σπύρος Σέλληνας. Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες τα τρόφιμα προς την Αθήνα συνόδευε ο δημοσιογράφος Γιαννάτος (σ.σ. μάλλον πρόκειται για τον αείμνηστο Σπύρο Γιαννάτο).
                Σε μία περίπτωση ο Σέλληνας συνοδευόμενος από τον μόνιμο διευθυντή της Νομαρχίας Έβρου Γεώργιο Τζαβιδόπουλο πήγε στη Θεσσαλονίκη και κατόρθωσε παρακαλώντας και απειλώντας να πείσει τον δοσίλογο Γενικό Διοικητή Μακεδονίας Σιμωνίδη, να ψηφισθεί πίστωση 100 εκ. δρχ. για την περίθαλψη των προσφύγων από τις βουλγαροκρατούμενες περιοχές «οι οποίοι συνέρρεον εις Έβρον ρακένδυτοι και πειναλέοι φεύγοντες τας Βουλγαρικάς θηριωδίας». (σ.σ. οι παλαιότεροι κάτοικοι του Διδυμοτείχου έλεγαν ότι ο πληθυσμός της πόλης από 10.000 κατοίκους περίπου έφτασε αριθμεί περίπου 50.000 προσωρινούς κατοίκους).
                Σε άλλη μια περίπτωση κατόρθωσε να κατεβεί στην Αθήνα και κάνοντας χρήση της δημοσιογραφικής του ιδιότητας προέβη σε έντονα διαβήματα γραπτά και προφορικά προς τον κατοχικό πρωθυπουργό Λογοθετόπουλο, ζητώντας να παρέμβει στις Γερμανικές αρχές για να σταματήσουν τα βασανιστήρια των ατυχών Θρακών και Μακεδόνων, που ζούσαν στη Βουλγαρική ζώνη κατοχής. Ζήτησε επίσης να ιδρυθούν στις κυριώτερες πόλεις αυτών των περιοχών Επιτροπές του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού για τον επισιτισμό και την επίλυση άλλων προβλημάτων που προέκυπταν. Από το ταξίδι εκείνο συγκέντρωσε και στρατιωτικές πληροφορίες τις οποίες όταν επανέκαμψε στο Διδυμότειχο προώθησε στον  Έλληνα πρόξενο της Αδριανούπολης, Καμπαλούρη.


Διαφυγή στη Μέση Ανατολή


                Ο Σπύρος Σέλληνας συνέχισε να δρα στο Διδυμότειχο, αλλά όταν αντελήφθη ότι επίκειται η σύλληψή του από την Γκεστάπο, αποφάσισε να διαφύγει στην Τουρκία και εν συνεχεία στη Μέση Ανατολή. Οι Γερμανοί είχαν εισχωρήσει με ένα Τούρκο κατάσκοπο στις τάξεις των ανταρτών και πληροφορήθηκαν για την ύπαρξη της Εθνικής Πατριωτικής Οργάνωσης και τα μέλη της. Πρόλαβαν μάλιστα να συλλάβουν τον δήμαρχο Σουφλίου Παναγιώτη Δεμερτζή και τον ηγούμενο της Μονής Κορνοφωλιάς Χρυσόστομο Τσιριγώτη. Το προξενείο της Αδριανούπολης αναγνωρίζοντας τις υπηρεσίες του, τον Ιανουάριο του 1943 του εξέδωσε διαβατήριο, το οποίο χρησιμοποίησε του Σεπτέμβριο του ίδιου έτους και έφθασε ως το Χαλέπι της Συρίας. Όταν διέφυγε στην Ανατολική Θράκη, ευρισκόμενος στο Ουζούν Κιοπρού(Μακρά Γέφυρα) πληροφορήθηκε ότι στην Αθήνα συνελήφθη η σύζυγός του και το 10ετές τέκνο του. Να σημειώσουμε ότι κατά το παρελθόν η σύζυγός του είχε διατελέσει προσωπική τηλεφωνήτρια του Ελευθέριου Βενιζέλου και ήταν προσωπική φίλη της Πηνελόπης Δέλτα.
*Το βιβλίο του Σπύρου Σέλληνα


                Στη Μέση Ανατολή ο Σέλληνας κατετάγη στον Ελληνικό στρατό, αλλά αντιμετώπισε σειρά διώξεων. Πάντως κατά την παραμονή του στο Κάιρο άρχισε να συγγράφει ιστορικό βιβλίο, το οποίο τελικά εξέδωσε το 1946 από τις εκδόσεις «Αετός» με τίτλο «Η Ελλάς εις τον Πόλεμον- Προς την Νίκην και τον Γολγοθάν».
                Τα στοιχεία του άρθρο αυτού αντλήθηκαν από υπόμνημα που υπέβαλε στο Κάιρο στις 31 Μαρτίου 1944 στον πρωθυπουργό της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης Εμμανουήλ Τσουδερό, διαμαρτυρόμενος για τις διώξεις που υφίστατο.
*Διδυμότειχο 1941. Στην πλατεία στον κεντρικό ιστό κυματίζει η σβάστικα


                Μια πληροφορία εκτός του υπομνήματος. Το 1941 έφτασε στο Διδυμότειχο νεοδιορισμένος φιλόλογος ο Μανόλης Ανδρόνικος ο κατοπινός μεγάλος αρχαιολόγος. Δίδαξε στο γυμνάσιο Διδυμοτείχου και στη συνέχεια διέφυγε στη Μέση Ανατολή, όπου κατετάγη στον Ελληνικό Στρατό και πήρε μέρος σε πολεμικές επιχειρήσεις.
                Και μία ακόμη πληροφορία. Το Διδυμότειχο δεν αντιμετώπισε κίνδυνο λιμού. Υπήρχαν μόνο ελλείψεις προϊόντων που δεν παράγονταν επιτοπίως. Π.χ. δεν υπήρχε ζάχαρη ή ελαιόλαδο, αλλά οι «γιαχανάδες» τα σησαμελαιοτριβεία παρήγαν άφθονο σησαμέλαιο ή σπορέλαιο από τους ηλίανθους. Υπήρχε ασυνήθιστα μεγάλη, κατά τις αφηγήσεις των ηλικιωμένων, παραγωγή σιτηρών και οσπρίων (φασόλια, ρεβίθια, φακές κ.λπ.) γι’ αυτό στέλνονταν ποσότητες σε άλλα μέρη της Ελλάδας για να σωθούν οι πεινασμένοι.




Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2016

Δύο δημοσιογράφοι, τραυματίες στο Σαγγάριο…

*Ο Κ. Φαλτάϊτς, τρέχει στο ρεπορτάζ κάπου στην Προύσα, το 1921



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


                Οι δημοσιογράφοι, όπως και όλος ο ελληνικός λαός, έδωσαν και αυτοί το αίμα τους στο Μικρασιατικό Πόλεμο. Εκτός από τον έφεδρο υπολοχαγό δημοσιογράφο Ιωάννη Δαμηλάτη, που έπεσε μαχόμενος στο Ακ Μπουνάρ και ετάφη εκεί (βλέπε στο http://sitalkisking.blogspot.gr/2016/10/blog-post_19.html ) και άλλους συναδέλφους του νεκρούς επίσης, έχουμε και τραυματίες δημοσιογράφους κατά την κάλυψη του ρεπορτάζ. 
Σήμερα θα γνωρίσουμε τον τραυματισμό δύο δημοσιογράφων στις μάχες του μακρινού Σαγγαρίου το 1921. Πρόκειται για τους πολεμικούς απεσταλμένους αθηναϊκών εφημερίδων, τους Κώστα Φαλτάϊτς και Στράτο Κτεναβέα.
Ήταν ακόμα καλοκαίρι του 1921, που όλα έμοιαζαν τόσο εύκολα και ελπιδοφόρα στο Μικρασιατικό μέτωπο, στο οποίο οι θρίαμβοι του στρατού διαδέχονταν ο ένας τον άλλον… Οι φαντάροι μας είχαν φτάσει στο Σαγγάριο, όπου οι Τούρκοι αντέταξαν απεγνωσμένη άμυνα. Ο αγώνας σε εκείνα τα μέρη διεξήχθη με πρωτοφανές πείσμα από τις δύο μεριές.
*Τίτλος από το "Εμπρός"

Στις 3 τα ξημερώματα της 15ης Αυγούστου 1921, δόθηκε η διαταγή της εξόρμησης για την κατάληψη σημαντικών υψωμάτων, στο 37ο Σύνταγμα Πεζικού, που διοικούσε ο συνταγματάρχης Λούφας  και στο 22ο Σύνταγμα, που διοικούσε ο ταγματάρχης Μαυρομάτης. Η μάχη ήταν σκληρή. Έχασαν τη ζωή τους ο ταγματάρχης Κιτρινιάρης και οι λοχαγοί Αυλωναρίτης και Γιάνναρης. Αμέσως εκλήθη ο αρχαιότερος λοχαγός Αναστασίου, αλλά και αυτός πέφτει σε λίγο νεκρός. Τραυματίσθηκαν ο υπολοχαγός Αγαπητός και ο ανθυπολοχαγός Ζαφειρόπουλος.
Το 22ο Σύνταγμα είχε επτά νεκρούς αξιωματικούς, ανάμεσα στους οποίους τον διοικητή της 2ας πυροβολαρχίας ανθυπολοχαγό Γαβριηλίδη.
*Γέφυρα κατασκευασμένη από το Μηχανικό. Φωτογράφος Δημ. Γαζιάδης. Αρχεία Ε.Λ.Ι.Α.

Παράλληλα, το Μηχανικό αγωνίζονταν να αποκαταστήσει μια καταστραφείσα από τους Τούρκους γέφυρας στο Νταμί Μπαλίκ Τσιφλίκ. Από τη γέφυρα αυτή είχαν περάσει τέσσερις μεραρχίες με πυροβολικό και ιππικό και ήταν χρήσιμη για τον ανεφοδιασμό της Στρατιάς.
Σημαντική εκείνες τις μέρες ήταν και η συμβολή των μαχητικών ευζώνων του 1/38 συντάγματος, αλλά και του πυροβολικού, το οποίο με τις εύστοχες βολές του, διέλυσε τις θέσεις των Τούρκων.

Ο τραυματισμός των δύο δημοσιογράφων

Το απόγευμα της 15ης Αυγούστου 1921, δύο τολμηροί δημοσιογράφοι ο Κώστας Φαλτάϊτς της εφημερίδας «Εμπρός» και ο Στράτος Κτεναβέας της εφημερίδας «Χρονικά» βρίσκονταν στην έδρα του Σώματος Στρατού κοντά στο Ιρνλάρ Κατραντζή και παρακολουθούσαν την εξέλιξη της διεξαγόμενης μάχης.
Ένα αεροπλάνο των Τούρκων, που πετούσε στην περιοχή, πλησίασε προς το μέρος τους και άρχισε να ρίχνει βόμβες (τότε τις πετούσαν οι αεροπόροι με τα χέρια τους) εναντίον των καταυλισμών του στρατηγείου του Σώματος Στρατού. Μία βόμβα που έπεσε κοντά στους δύο δημοσιογράφους και σε μερικούς αξιωματικούς και στρατιώτες εξερράγη προκαλώντας τον τραυματισμό των δύο δημοσιογράφων, μερικών αξιωματικών και 20 στρατιωτών.
*Ο στρατηγός Γεώργιος Πολυμενάκος

Από τα θραύσμα της βόμβας έχασαν τη ζωή τους ο υπασπιστής του αρχηγού του πυροβολικού υπολοχαγός Δημόπουλος και δύο στρατιώτες. Ένας από τους νεκρούς στρατιώτες ήταν ανιψιός του στρατηγού Πολυμενάκου. Από τη βόμβα αυτή κινδύνευσε και ο ίδιος ο στρατηγός Πολυμενάκος, που με τους επιτελείς του βρίσκονταν σε παραπλεύρως σκηνή.
Άτυχοι υπήρξαν και οι δύο δημοσιογράφοι. Ο Φαλτάϊτς του «Εμπρός» τραυματίσθηκε στον καρπό του αριστερού χεριού του και ο Κτεναβέας των «Χρονικών» στα μαλακά μόρια του δεξιού μηρού του διαμπερώς.
Μετά την έκρηξη όλοι οι τραυματίες διακομίσθηκαν στο χειρουργείο εκστρατείας του Σώματος Στρατού στην τοποθεσία Κούρτ Χαζίρ. Τους δύο δημοσιογράφους μετέφεραν αμέσως οι τραυματιοφορείς.
Ένας από τους αυτόπτες μάρτυρες ο ανθυπίατρος Λ. Μακρής (από τα Τρίκαλα) που τραυματίσθηκε και ο ίδιος, αφηγήθηκε αργότερα ότι ο Φαλτάϊτς, που ήταν ελαφρότερα τραυματισμένος δεν εγκατέλειψε τον συνάδελφό του και μέχρι να φτάσουν στο χειρουργείο κρατούσε με το δεξί του χέρι το φορείο με το οποίο μετέφεραν τον Κτεναβέα! Αλλά και αργότερα δεν θέλησε να απομακρυνθεί από τον συνάδελφό του και παρέμενε κοντά του θέλοντας να τον περιποιείται. Σύντομα όμως ο Φαλτάϊτς επανήλθε στο στρατηγείο για να παρακολουθεί την εξέλιξη των επιχειρήσεων. Δείγμα υψηλής συναδελφικής αλληλεγγύης…
*Ο Κ. Φαλτάϊτς σε μεταγενέστερη φωτογραφία

Μέρες αργότερα στις 10 Σεπτεμβρίου 1921 το «Εμπρός» δημοσίευσε περιγραφή του ίδιου του Φαλτάϊτς, για τις συνθήκες του τραυματισμού τους. Αποκατεστημένη πλέον η υγεία του, σημείωνε με κάποια δόση λυρισμού για τις μάχες της Σαπάντζας και του Τσαλ Νταγ:
*Ο Φαλτάϊτς έγραφε..

«Οπίσω εις το έλος- έγραφε- εις μίαν σειρά βράχων, ο συνάδελφος κ. Κτεναβέας με εσταμάτησε με την καλωσύνην και την γλύκαν της φωνής του.
-Πόσες φορές στο έχω πει, εφώναξε, πως θα σε θάψουνε τα κοράκια σε καμιά από αυτές τις χαράδρες…
Και εγέλασε με το πλούσιο και αισιόδοξο γέλιο του».
Στη συνέχεια περιέγραφε τον ήχο του αεροπλάνου που πλησίαζε και από μύγα αρχικά, έφτασε να φαίνεται κοντά, σαν μεγάλο πουλί και να διακρίνεται ακόμα και ο πιλότος. Οι στρατιώτες σκόρπισαν και σήκωσαν τα μάνλιχερ προς τον ουρανό, αλλά τελικά ήρθε ο κεραυνός του ήχου και της καταστροφής από την οβίδα που έριξε.
Πενήντα μέτρα αριστερά το σώμα ενός στρατιώτη κυλίστηκε από το πρανές του υψώματος προς τα κάτω.
«Ο κεραυνός της εκρήξεως- αφηγείτο ο Φαλτάϊτς- μας εκάλυψε ολόκορμους σκεπασμένους εις τα χώματα και εις την έκπληξιν του πόνου. Ο στρατιώτης Τσαουσίδης με σχισμένον τον θώρακα εβιάζετο ν’ αφίση την τελευταίαν του πνοήν και ο ρόγχος του θανάτου  εξήρχετο από το στόμα του. Ο υπολοχαγός Δημόπουλος είχε διπλωθεί εις ένα αναποδογυρισμένο ύψιλον με θραυσμένα τα πλευρά του. Η αισιοδοξία όμως του συναδέλφου Κτεναβέα δεν έπαυσε να υπάρχη εις την φυσιογνωμίαν του, ενώ ένα κόκκινο ρυάκι αίματος κατέβαινε από την μηρόν του και επλημμύριζε την πέτραν».
 *Το σχόλιο του "Ελευθέρου Τύπου" του Ανδρέα Καβαφάκη

Τα σχόλια του Τύπου

Το «Εμπρός» θέλοντας να επαινέσει την σεμνότητα του απεσταλμένου του στο μέτωπο, δημοσίευσε σχόλιο του δημοσιογράφου Παύλου Καλαποθάκη (27 Αυγούστου 1921) ο οποίος μεταξύ άλλων έγραφε για την «ζηλευτή σεμνότητα και μετριοφροσύνη» του Φαλτάϊτς, που στις ανταποκρίσεις του διαλαλούσε τις θυσίες των ηρωικών προμάχων της πατρίδας αλλά «ετήρησεν απόλυτον σιγήν και αφήκε εκ τυχαίων όλως αφηγήσεων των εις Αθήνας αφιχθέντων ηρωικών τραυματιών να πληροφορηθώμεν ότι καταλέγεται και ούτος μεταξύ των  ενδόξως εν Μικρά Ασία τραυματισθέντων», και κατέληγε: «Ο τραυματισμός του είναι είς επί πλέον τίτλος τιμής- ο τιμητικώτερος βεβαίως όλων- δια τον πατριωτικώτατον δημοσιογράφον».
Δύο μέρες αργότερα η ίδια εφημερίδα, σε άλλο σχόλιό της αναφέρει ότι πρωινή εφημερίδα της Αθήνας έκανε αφιέρωμα για τον τραυματισμό των δύο δημοσιογράφων στο μέτωπο και επεσήμαινε, ότι ο Φαλτάϊτς, δεν επιστρέφει στην Αθήνα και παραμένει στο μέτωπο του πολέμου καλύπτοντας συνεχώς τις εξελίξεις των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
*Το σχόλιο στην ¨Εφημερίδα" του Δημητρίου Κορομηλά

Η «Εφημερίς» του Δημ. Κορομηλά σε σχόλιό της (28 Αυγούστους 1921) υπογράμμισε ότι «ο Ελληνικός Τύπος δεν υστέρησεν εις θυσίας κατά τον μεγάλον Μικρασιατικόν αγώνα της Ελλάδος. Μετά τον ηρωικόν θάνατον του εφέδρου υπολοχαγού Δαμηλάτη, δύο έτεροι τραυματισμοί δημοσιογράφων μας ηγγέλθησαν εκ του μετώπου. Του ανταποκριτού του «Εμπρός» κ. Φαλτάϊτς και του κ. Κτεναβέα, οι οποίοι και οι δύο εις την πρώτην γραμμήν, παρηκολούθουν την προέλασιν του στρατού μας. Αι δε θυσίαι αυταί του αίματος των συναδέλφων αποτελούν μίαν από τα τιμητικωτέρας σελίδας της ιστορίας της ελληνικής δημοσιογραφίας».
Την ίδια μέρα η εφημερίδα του Ανδρέα Καβαφάκη «Ελεύθερος Τύπος» σε δικό της σχόλιο τόνιζε: «Δύο εκ των επιλέκτων μελών της αθηναϊκής δημοσιογραφίας, οι κ.κ. Κτεναβέας και Φαλτάϊτς, επληγώθησαν εν τη εκτελέσει των καθηκόντων των. Παρακολουθούντες τον νικηφόρον στρατόν μας είχον την υψηλήν τιμήν να πληγωθώσι παρά το πλευρόν των γενναίων μας μαχητών. Η δημοσιογραφική οικογένεια είναι υπερήφανος δι’ αυτούς. Τους απευθύνει τα θερμότερά της συγχαρητήρια». 
*Παραμένει στο μέτωπο...

Σχόλια για τον τραυματισμό των δύο δημοσιογράφων, ενώ εκτελούσαν το καθήκον τους στο Μικρασιατικό Μέτωπο δημοσίευσαν και άλλες εφημερίδες.
Η «Νέα Ημέρα» (1 Σεπτεμβρίου 1921) σε σχόλιό της υπογράμμιζε: "Δύο επίλεκτοι συνάδελφοι ο κ. Ευστρ. Κτεναβέαςκαι ο κ. Κ. Φαλτάϊτς ετραυματίσθησαν εις τας μάχας του μετώπου εξ εκρήξεως βόμβας ριφθείσης από εχθρικού αεροπλάνου. Η «Ν. Ημέρα» σφίγγει το χέρι των ηρωικών συναδέλφων, των τιμώντων τας τάξεις μας».
Η «Εσπερινή» (28 Αυγούστου 1921) παρατηρούσε: «Δύο δημοσιογράφοι ο Κτεναβέας των «Χρονικών» και ο Φαλτάϊτς του «Εμπρός»  ετραυματίσθησαν πολεμούντες εις τα Μικρασιατικά πεδία. Εκείνοι, οι οποίοι επήγαν εκεί να γράψουν τα κατορθώματα των άλλων, έγραψαν με το αίμα τους τα ονόματά τους εις τα δέλτους της ιστορίας».
Η «Καθημερινή» μεταξύ άλλων έγραφε (28 Αυγούστου 1921) ότι «η δημοσιογραφική οικογένεια θα τους δεχθή υπερήφανος, διότι ετίμησαν την Πατρίδα των και το επάγγελμά των».  

Βιογραφικά

*Ο Κωνσταντίνος Φαλτάϊτς, υπήρξε κορυφαίος δημοσιογράφος, λογοτέχνης και πρωτοπόρος ερευνητής της περιόδου 1913-1944.
Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1891 και μεγάλωσε στην Σκύρο. Σπούδασε Νομική και Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Αναγορεύτηκε διδάκτορας της Νομικής. Με την δημοσιογραφία άρχισε να ασχολείται ενεργά το 1910, σε ηλικία 19 ετών, και μέχρι το τέλος της ζωής του, το 1944. Εργάστηκε σε πλήθος εφημερίδων και περιοδικών, όπως στην «Ακρόπολη», το «Εμπρός», τον «Ελεύθερο Λόγο», την «Αθηναϊκή», τον «Παρνασσό», τον «Ελεύθερο Άνθρωπο», το «Μπουκέτο», τη «Ναυτική Ελλάδα», κ.α., δημοσιεύοντας άρθρα, λαογραφικές, ιστορικές και εθνολογικές μελέτες, μυθιστορήματα, διηγήματα, ποιήματα, μεταφράσεις κλπ.
Κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, υπηρέτησε μεταξύ άλλων και στο θωρηκτό «Αβέρωφ». Έλαβε μέρος στις ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου, καθώς και στις ναυμαχίες των αντιτορπιλικών στα Στενά του Ελλήσποντου και των νησιών του Αιγαίου. Τότε εργάζονταν για την εφημερίδα «Ακρόπολις» του Βλάση Γαβριηλίδη.
Κάλυψε δημοσιογραφικά την Μικρασιατική εκστρατεία από τον Απρίλιο του 1921, περιγράφοντας πολλές μάχες του ελληνικού στρατού. Παρέμεινε στη Μικρά Ασία έως τον Νοέμβριο του 1921.
Μόλις επέστρεψε δημοσίευσε το βιβλίο «Αυτοί είναι οι Τούρκοι- Αφηγήματα των σφαγών της Νικομήδειας». Το βιβλίο αυτό μεταφράστηκε από το υπουργείο Εξωτερικών στα γαλλικά την επόμενη χρονιά (1922) και αξιοποιήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση για την προώθηση των ελληνικών θέσεων στους διεθνείς Οργανισμούς.
Πέθανε το 1944.
*Το βιβλίο του Κτεναβέα, έκδοση 1914

*Ο Στράτος Κτεναβέας γεννήθηκε  στην Καλαμάτα. Διετέλεσε διευθυντής της εφημερίδας «Νέος Ταχυδρόμος» της Καλαμάτας. Κάλυψε δημοσιογραφικά τους Βαλκανικούς Πολέμους και το 1914, κυκλοφόρησε το βιβλίο «Ο ελληνοτουρκικός πόλεμος» από τις εκδόσεις Φέξη.
Εργάσθηκε σε διάφορες αθηναϊκές εφημερίδες και δημοσίευσε σημαντικά κείμενα για την πατρίδα του στη Μεσσηνιακή Επετηρίδα.
Κάλυψε τα γεγονότα της Μικρασιατικής Εκστρατείας ως πολεμικός απεσταλμένος της εφημερίδας «Χρονικά».


Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης



ΠΗΓΕΣ
*Αρχεία εφημερίδων της εποχής εκείνης

Τετάρτη, 19 Οκτωβρίου 2016

Δημοσιογράφος Ιωάννης Δαμηλάτης: Έπεσε γενναίως μαχόμενος...

*Ο δημοσιογράφος Ιωάννης Δ. Δαμηλάτης, έφεδρος υπολοχαγός



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


                Το σώμα των δημοσιογράφων, που τόσες ανοίκειες επιθέσεις δέχεται από άτομα (αλλά και θεσμούς εσχάτως) μπορεί να σεμνύνεται, για την συνολική εθνική προσφορά του στους αγώνες του έθνους, αλλά και για τις θυσίες μεμονωμένων μελών του.
                Μια τέτοια περίπτωση θα γνωρίσουμε σήμερα από την περίοδο της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Πρόκειται για τον Ιωάννη Δ. Δαμηλάτη, που είχε γεννηθεί στην Καλαμάτα.
                Ήταν γνωστός δημοσιογράφος και διακρίθηκε από την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων, όταν είχε τραυματισθεί. Έχασε τη ζωή του το 1921 πολεμώντας στη μάχη του Ακ Μπουνάρ. Και η οικογένειά του όμως είχε τίτλους τιμής, αφού ήταν το τρίτο μέλος της, που έχανε τη ζωή του πολεμώντας. Αλλά και μεταξύ των δημοσιογράφων την εποχή εκείνη ήταν ο τέταρτος πεσών. Είχε προηγηθεί ο ηρωικός θάνατος του Ευστάθιου Δογάνη, του Πέτρου Καλαμίδα και του Αλέξανδρου Λάκκα.
*Η είδηση του θανάτου του Ιωάννη Δαμηλάτη

                Η μάχη που διεξήχθη στις 8 Ιουλίου 1921 ήταν κρίσιμη για την έκβαση των επιχειρήσεων. Ενώ είχε καταληφθεί η Κιουτάχεια, τα ελληνικά στρατεύματα εξακολούθησαν να προελαύνουν, καταδιώκοντας τις δυνάμεις του Κεμάλ, που υποχωρούσαν, προς την γραμμή του Εσκή Σεχήρ- Σεϊντί Γκαζί. Το πρωί εκείνης της ημέρας, ο εχθρός έδειξε ότι προσπαθεί να παίξει το τελευταίο χαρτί του, επιχειρώντας να προκαλέσει ρήγμα στο ελληνικό μέτωπο. Το βάρος έπεσε στον τομέα που υπεράσπιζε το Γ΄ Σώμα Στρατού και δυτικά της κορυφογραμμής Γιουρούκ Καρατζά Βεράν- Σεβίλκιοϊ- Κούκ Καγιά. Το Α΄ Σώμα Στρατού αντιμετώπιζε την τουρκική αντεπίθεση στο μέτωπο του Σεϊντι Γκαζί. Η μάχη μαίνονταν και στη γραμμή Ακ Μπουνάρ- Ντερβέν- Αλμπανός.
                Τελικά, μετά από υπερπροσπάθεια οι Τούρκοι ανατρέπονται και υποχωρούν άτακτα προς κάθε κατεύθυνση.
                Ο αντικειμενικός σκοπός, δηλαδή η κατάληψη του Εσκή Σεχήρ (του αρχαίου Δορυλαίου) είχε επιτευχθεί.  Προηγήθηκε η κατάληψη της Κιουτάχειας.
                Αλλά η μοίρα υπήρξε βάσκανος για τον έφεδρο υπολοχαγό από την Καλαμάτα Ιωάννη Δαμηλάτη, που έπεσε ηρωικά μαχόμενος.

Τον έθαψαν οι εύζωνοι...


                Το θάνατο και την ταφή του, περιέγραψε ο ανθυπίατρος Β. Μήτσος σε επιστολή που έστειλε στη διεύθυνση του «Ελεύθερου Τύπου». Η επιστολή αυτή είναι ένα μοναδικό ντοκουμέντο για το θάνατο του δημοσιογράφου και είναι η ακόλουθη:
Ακ Μπουνάρ (επί της οδού Αγκύρας)
9 Ιουλίου 1921
Προς την Διεύθυνσιν
Ελευθέρου Τύπου
Αθήνας
Κύριε Διευθυντά,
Με ματωμένη καρδιά σας αναγγέλλω, ότι ο εκλεκτός συνεργάτης σας, ο ανεκτίμητος φίλος μου Γιάννης Δαμηλάτης, έπεσε γενναίως μαχόμενος χθες 1.15 μμ εις τα άξενα υψώματα του Ακ Μπουνάρ.
Ο δημοσιογραφικός κόσμος είναι απαρηγόρητος, διότι τόσον υπέροχα τον αντεπροσώπευσεν ο αθάνατος Γιάννης Δαμηλάτης.
Ο ενταφιασμός του παλληκαριού έγινε σήμερα, με το γλυκοχάραγμα της αυγής, υπό των συμπολεμιστών του ευζώνων και αξιωματικών του 1/38 Συντάγματος Ευζώνων.
Αγριολούλουδα της Μικράς Ασίας, ποτισμένα με τα δάκρυά μας, και η γαλανόλευκος εσκέπασαν για πάντα τον γενναίον μας Ακρίταν, που ακόμα χαμογελούσε σαν νάλεγε:
«Αν είναι να πεθάνουμε για την Ελλάδα… Μια φορά κανείς πεθαίνει…».
 Β. Μήτσος
Ανθυπίατρος
*Από το πρωτοσέλιδο άρθρο του Ανδρέα Καβαφάκη στον "Ελεύθερο Τύπο" (15/7/1921)

                Στις 15 Ιουλίου 1921, ο εκδότης του «Ελεύθερου Τύπου» Ανδρέας Καβαφάκης με πρωτοσέλιδο άρθρο του με τίτλο «Κόλλυβα» έγραφε μεταξύ άλλων για τον θανόντα Δαμηλάτη:
                «Δεν είχε τίποτε το κοινόν με τον τύπον της θορυβώδους ανδρείας, ήτις σταδιοδρομεί όπισθεν της καυχήσεως και της προκλήσεως, τίποτε το κοινόν με τον τύπον του αφόβου επαγγελματίου σπαθιστού, όστις πληροί την ειρήνην και τον πόλεμον με ιταμήν ασέβειαν προς τον κίνδυνον και το καφενείον με την βροντώδη αφήγησιν των άθλων του  και τον οποίον ο ρομαντισμός των Δουμά ανήγαγεν εις ήρωα. Απλούς. Σεμνός. Μετριόφρων. Αθόρυβος. Άνθρωπος όστις ωλίσθαινε μάλλον όπως μη προκαλέση την προσοχήν ή εβάδιζε. Ψυχή ονειροπόλου, ήτις κατώρθωσε να υψωθεί δια της οδυνηροτέρας των θυσιών μέχρι του ονείρου της».
                Και σε άλλο σημείο ο Καβαφάκης τόνιζε:
                «Ταπαίπωρε φίλε! Μας έγραφες: «Είναι λοιπόν αληθές, ότι μεγάλα κράτη μηχανορραφούν όπως μας αποσπάσουν από την γην αυτήν, η οποία είναι κάτι πλειότερον από ελληνική, διότι είναι ΠΡΩΤΟΕΛΛΗΝΙΚΉ και εις την οποίαν όταν οι πρώτοι ελληνικοί αποικισμοί έφθασαν υπό την ώθησιν φιλίων ανέμων της Μητροπόλεως, την εύρον ήδη κεκαλυμένην από τα ισχυρά μνημεία του πρωτοαιγαιωτικού πολιτισμού…».
                Για τον Δαμηλάτη προσωπικά, ο Καβαφάκης σημείωνε αναφερόμενος στις προσωπικές φιλοδοξίες του συνεργάτη του: «Πόσον βαθέως συνησθάνετο η μειδιώσα αταραξία του, ότι η εκστρατεία αύτη θα ήτο η τελευταία του! Μας έγραφεν: «Έχω δύο τραύματα και οκταετή πόλεμον εις την ράχιν μου. Δεν είναι απίθανον αι επιχειρήσεις, εις ας θα λάβω μέρος, νε συντρίψουν οριστικώς την πένναν μου. Αλλά αν ζήσω δεν θα σας στείλω πλέον βιαστικάς πυρετώδεις ανταποκρίσεις, περιγραφούσας την μεμονωμένην μάχην, την μικροσυμπλοκήν, το καθημερινόν γεγονός, το επεισόδιον… Η φιλοδοξία μου είναι να σας δώσω ένα συνθετικόν πίνακα του ελληνικού αγώνος, να καταστώ ο ψύχραιμος και αμερόληπτος ιστοριογράφος της μεγίστης ίσως προσπαθείας της αθανάτου μας φυλής».
                (Σ.Σ. Ο Ανδρέας Καβαφάκης δολοφονήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1922 έξω από το σπίτι του στην οδό Τροίας από τραμπούκους, θύμα και αυτός των παθών του Διχασμού).
*Από το φιλολογικό μνημόσυνο στη Σμύρνη (22 Ιουλίου 1921)

                Μερικές μέρες μετά τον θάνατο του Δαμηλάτη, ο Σύνδεσμος Συντακτών Εφημερίδων οργάνωσε στη Σμύρνη, στην αίθουσα της Ελληνικής Λέσχης φιλολογικό μνημόσυνο στη μνήμη του.
                Το ΔΣ του Συνδέσμου Συντακτών Εφημερίδων (του οποίου ήταν μέλος ο Δαμηλάτης) απέστειλε τηλεγραφικώς τα συλλυπητήριά του στην οικογένεια του πεσόντος, στις προϊστάμενές του στρατιωτικές αρχές, στην Ένωση Συντακτών Αθηνών και στον «Ελεύθερο Τύπο». Στα γραφεία του Συνδέσμου Συντακτών Εφημερίδων αναρτήθηκε τιμητικά η φωτογραφία του Ιωάννη Δαμηλάτη.
                Η οικογένεια του Δημητρίου Ι. Δαμηλάτη ζήτησε από τον «Ελεύθερο Τύπο» να διαβιβασθούν οι ευχαριστίες της σε όλους τους συμμετασχόντες στο βαρύ πένθος της για την απώλεια του Ιωάννη Δαμηλάτη «γενναίως πεσόντος υπέρ Πατρίδος» και στους συναδέλφους του και συνεργάτες της εφημερίδας.
                Ένας δημοσιογράφος και ποιητής ο Γεώργιος Αθάνας, που εκείνη την εποχή βρίσκονταν στη Μικρά Ασία ως απεσταλμένος της εφημερίδας «Νέα Πολιτεία» συγκινημένος από το θάνατο του συναδέλφου του έγραψε ποίημα που αργότερα το περιέλαβε στην ποιητική του συλλογή «Αίνος και θρήνος. Ο Γεώργιος Αθάνας είναι ο ακαδημαϊκός και πολιτικός Γεώργιος Αθανασιάδης- Νόβας,  που το 1965 πρωταγωνίστησε στα γεγονότα της λεγόμενης αποστασίας. Συγκεκριμένα έγραψε:
Σπαραχτικό το ξάφνιασμα του φίλου σου τον τάφο
Να ιδείς απρόοπτα όπως περνάς στης μάχης το πεδίο.
Ένα σπαθί αξιωματικού νάναι στημένο επάνω
Κι ένα κομμάτι από χαρτί να γράφει τ’ όνομα του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΜΗΛΑΤΗΣ
Την πέννα μου ακονίζω χωριστά να γράψω
Λίγα λόγια δακρυστά για τη ζωή σου τη στεφανωμένη.
Ο θάνατός σου Φίλε, ζηλευτός
Σ’ άρπαξε της Δόξας ο αετός στα δυνατά φτερά τα ματωμένα.
Στην έρημο ο τάφος σου έχει ανοιχθεί του στήσαν άλλοι επάνω το σπαθί,
Κι εγώ την ορφανή σου Γιάννη, πέννα…
*Το ποίημα του Άγγελου Τσαγγαράκι στον "Ελεύθερο Τύπο" (24/7/1921)

                Συγκινημένος και ένας άλλος ποιητής ο Άγγελος Τσαγγαράκις δημοσίευσε στον «Ελεύθερο Τύπο» (24 Ιουλίου 1921) το εξής ποίημα:
ΣΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΔΑΜΗΛΑΤΗ
Μας έφυγες και Συ και πας στη χώρα
Της λησμονιάς. Ωραία! Τρισωραία!!
Εσβύστηκες πεθαίνοντας γενναία
Στου Δορυλαίου τις κορφές πολυώρα
Και χάθηκε η ψυχή σου η λευκοφόρα,
Πίσω από των ονείρων την αυλαία.
Στο μνήμα σου μια κορασιά Σμυρναία
Γονατιστή- από πεντελήσια δώρα-
Ας λέη της γενιάς στεφανηφόρα,
Τη θύμιση των Βάρδων του Αχιλλέα.
Κι αν στα λειβάδια φτάση τα μοιραία
Του δειλινού η ψυχούλα σου μιαν ώρα
Και πάει να πιή «στης λησμονιάς της βρύση».
Του Δρίσκου ο αδελφός ΘΑ ΤΗ ΦΙΛΗΣΗ
                Τα κόκκαλα του δημοσιογράφου Γιάννης Δαμηλάτη έμειναν στα χώματα του μακρινού Ακ Μπουνάρ. Το παράδειγμά του όμως, παράδειγμα πατριωτισμού και αυτοθυσίας, φτάνει ως εμάς… Αρκεί να το δούμε ξεκάθαρα, χωρίς εκπτώσεις και συμβιβασμούς. Μας είναι χρήσιμο στις μέρες μας, μέρες απαξίωσης του δημοσιογραφικού επαγγέλματος…

Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης

Τετάρτη, 28 Σεπτεμβρίου 2016

Δημοσιογράφοι τελάληδες των διαφημιστών

Πόσο αηδιάζω, όταν ακούω δημοσιογράφους σε καθαρά δημοσιογραφικές εκπομπές να διακόπτουν για να διαβάσουν οι ίδιοι ανούσια κείμενα που επιβάλλουν οι διαφημιστές για τα καταναλωτικά και άλλα προϊόντα... Ήταν και αυτό ένα επίτευγμα του λόμπι των διαφημιστών, στον αγώνα τους να κλείσουν το ασφαλιστικό ταμείο των δημοσιογράφων, που τους κατάντησαν τελάληδες άχρηστων κατά κανόνα προϊόντων...
Παντελής Στεφ. Αθανασιαδης

Τρίτη, 20 Σεπτεμβρίου 2016

Μιλάω για αξιοπρέπεια!

Βίωσα χρόνο με το χρόνο, μέρα με την ημέρα, ενίοτε και ώρα με την ώρα, την άνευ ορίων εξοντωτική κρίση, "κλεισμένος" σχεδόν μονίμως κατά την μεγαλύτερη διάρκεια του 24ώρου μέσα στις καταθλιπτικές μεγάλες αίθουσες των κοινοβουλευτικών συντακτών. Και εξακολουθώ να τη βιώνω...
Είδα νομοσχέδια να περνούν, προάγγελους στο σύνολό τους, ανεργίας και απόγνωσης, τρόμου και ανασφάλειας για ολοένα και περισσότερους πολίτες αυτής της χώρας. Ολα τα κατέγραφα και όλα τα καταγράφω,, με την κάθε χρήσιμη προς γνωστοποίηση "λεπτομέρεια". Ολα, εκτός από ένα: τις "παράπλευρες απώλειες" στο χώρο των ΜΜΕ που καθημερινά ήταν για μένα ορατές και αισθητές, καθώς στο χώρο εργασίας μου, στις δύο αίθουσες του Κοινοβουλίου για τις οποίες ήδη σου μίλησα, είναι "ανταποκριτές" από όλα τα Μέσα, έντυπου και ηλεκτρονικού Τύπου. Στην αρχή άδειαζαν καρέκλες συναδέλφων που απολύονταν. Στη συνέχεια άδειαζαν καρέκλες συναδέλφων των οποίων τα Μέσα έκλειναν. Μετά, ήρθε η σειρά εκείνων που δεν μπορούσαν οικονομικά να αντέξουν το πραγματικά άνευ τέλους ωράριο εργασίας, καθώς έμεναν απλήρωτοι ή μειωνόταν δραστικά ο μισθός τους, κι έτσι αναγκάζονταν για λόγους αυτοσυντήρησης να μην παρακολουθούν το σύνολο των εργασιών που ξεκινούσαν πια νωρίς το πρωί και τελείωναν έως και τις πρώτες πρωινές ώρες της επομένης, ή διαρκούσαν και ολόκληρα Σαββατοκύριακα. Τόσες ώρες εκεί μέσα, σήμαιναν πέραν των άλλων έξτρα γεύματα. Ποιός, σε τέτοιες συνθήκες, να άντεχε επιπλέον έξοδα; Πίσω υπήρχαν υποχρεώσεις ανελαστικές -δάνεια, ενοίκια, οικογένειες...
Εχουν απομείνει πολύ λίγοι. Κι από αυτούς, οι περισσότεροι υπό το φάσμα της εξάντλησης, ή υπό την απειλή της ανεργίας. Κάμποσοι απλήρωτοι εδώ και μήνες...
Προσωπικά νοιώθω ευλογημένος. Στην αρχή -δεν σου το κρύβω- πήγα να αισθανθώ έως και ντροπή ή τύψεις. Αλλά όχι! Το σωστό είναι πως νοιώθω ευλογημένος: εργάζομαι σε ένα Μέσο που εξακολουθεί, μέχρι που γράφω αυτές τις αράδες, να μην αφήνει σε αβεβαιότητα και απλήρωτους τους εργαζόμενους.
Ουδείς γνωρίζει τί θα γίνει αύριο, ή ακόμα και στις επόμενες ώρες.
Εκείνο, όμως, που ξέρω είναι πως αυτή η "πολυτέλεια" που έχω ως εργαζόμενος στο συγκεκριμένο ΜΜΕ, πέραν όλων των άλλων μου έχει δώσει την ευκαιρία να μπορώ να βλέπω, να παρατηρώ την ύπαρξη μιας παραμέτρου, που την θεωρώ μείζονος σημασίας. Μιλάω για την Αξιοπρέπεια.
Βλέπω Δημοσιογράφους που δεν λύγισαν. Που δεν άφησαν την ανασφάλεια να εξελιχθεί σε άλλοθι για κανιβαλισμούς. Βλέπω Δημοσιογράφους που δεν πούλησαν μα και που ούτε πουλήθηκαν. Βλέπω Δημοσιογράφους που σε κοιτούν με καθαρή ματιά, που σφίγγουν το χέρι με ψυχή. Βλέπω Δημοσιογράφους που δεν μετέτρεψαν το πληκτρολόγιο σε μηχανισμό παραγωγής μίσους.
Ανέκαθεν υπήρχαν. Και προ κρίσης. Τότε τους εκτιμούσα βαθύτατα. Τώρα τους θαυμάζω κιόλας!
Πικραίνονταν, τότε, που τους έλεγαν μαλάκες, μα δεν άλλαζαν. Μπορεί να πικραίνονται τώρα που τους λένε θύματα, μα δεν αλλάζουν.
Εχουν την ίδια ψυχή με όλους τους άλλους, από άλλα επαγγέλματα, που στραγγαλίστηκαν και στραγγαλίζονται εξαιτίας της κρίσης.
Δεν ξέρω τί θα γίνει αύριο, ή ακόμα και τις επόμενες ώρες. Δεν ξέρω αν θα φθάσω ως τα βαθιά γεράματα ως επαγγελματίας δημοσιογράφος. Εκείνο, όμως, που μπορώ -και θέλω- μετά βεβαιότητας να πω είναι πως έχοντας συμπληρώσει σχεδόν 30 χρόνια στο επάγγελμα, 22 στην εφημερίδα που είμαι τώρα, αισθάνομαι υπερήφανος που πορεύτηκα  και πορεύομαι δίπλα σε τέτοιους Ανθρώπους. Υπερήφανος, χαρούμενος και δικαιωμένος που επέλεξα στους δρόμους της Δημοσιογραφίας να ταξιδέψω. "Λειτούργημα" δεν το έλεγαν κάποτε;
Οσο κι αν αμέτρητοι προσπάθησαν (κι εξακολουθούν να το προσπαθούν), είτε βρίσκονται εντός των τειχών - είτε απ'έξω, να απαξιώσουν, να διασύρουν, να ισοπεδώσουν, να στοχοποιήσουν μαζικά, είτε για να απαλλαγούν από τους Δημοσιογράφους, είτε ελπίζοντας να καταστήσουν τον εαυτό τους μη ορατό στο πλήθος, αφού αναγνώρισαν την ταυτότητά τους στα δύο πρώτα συνθετικά του διαστρεβλωμένου συνθήματος "Αλήτες - ρουφιάνοι - δημοσιογράφοι", ξέρω πια καλά πως δεν τα έχουν καταφέρει.
Γιώργος Σ. Μπουρδάρας
Κοινοβουλευτικός συντάκτης, εφημερίδα "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ".